Kiszone ziarno kukurydzy oraz CCM – najtańsze pasze gospodarskie w żywieniu trzody chlewnej

Wśród towarowych roślin rolniczych kukurydza ziarnowa jest jedną z nielicznych upraw, które mogą zapewnić bardzo wysokie plony oraz efektywność ekonomiczną uprawy. W II połowie lat 90-tych w Polsce kukurydza była wśród zbożowych najbardziej opłacalną uprawą, skutkiem czego zainteresowanie produkcją ziarna kukurydzy zwiększało się 8-krotnie.

W ostatnich latach konkurencyjność kukurydzy w porównaniu do innych zbóż zmniejszyła się, ale pod względem wydajności z hektara nie ma sobie równych. Średnie jej plony są zwykle o ok. dwadzieścia kwintali wyższe niż pszenicy czy jęczmienia, stąd przy ograniczonym zasobie ziemi daje ona znacznie większe możliwości produkcji paszy, a tym samym szanse rozwoju produkcji zwierzęcej.

Kukurydza jest rośliną o wszechstronnym paszowym wykorzystaniu. Uprawiana w technologii ziarnowej może być użytkowana jak typowe zboże, ale może też być doskonałym źródłem pasz objętościowych dla przeżuwaczy. Omłócone i wysuszone ziarno jest paszą o największej koncentracji energii paszowej (tab. 1), stąd jest ono niezbędne w żywieniu drobiu oraz do produkcji pasz treściwych. Wykorzystane może być też we wszystkich systemach żywienia jako pasza uzupełniająca.

Tabela 1. Wartość energetyczna ziarna kukurydzy na tle innych zbóż

Ziarno

(12 % wody)

Trzoda chlewna

Energia metaboliczna MJ/kg

Drób

Energia metaboliczna MJ/kg

Kukurydza

14,1

13,8

Kukurydza – CCM

13,4

.

Owies nagi

14,9

13,5

Pszenica

13,8

12,8

Pszenżyto

13,8

12,6

Żyto

13,3

10,7

Jęczmień jary

12,7

11,8

Owies oplewiony

11,1

10,8

Wykorzystanie ziarna kukurydzy

Koszty suszenia w Polsce stanowią średnio ok. 30 proc. ogólnych kosztów produkcji ziarna kukurydzy. Przy niekorzystnych układach (wysoka wilgotność, niski plon, wysoka cena za 1 t/% w suszarni) przekroczyć mogą one nawet 50% nakładów. Jeśli ziarno ma zostać wykorzystane we własnym gospodarstwie, nakłady na suszenie niepotrzebnie obciążają koszty paszy. Znacznie taniej jest ziarno zakisić i spożytkować w systemie mokrego żywienia. Najczęściej przeprowadza się to poprzez rozdrobnienie ziarna i zakiszenie w silosie komorowym lub przejazdowym. Jest to najtańszy rodzaj konserwacji, a w trakcie spasania wymaga nieco więcej pracy handlowych lepszych urządzeń – najlepiej do żywienia na mokro. Coraz częściej stosuje się też konserwację całego ziarna poprzez składowanie w silosie gazoszczelnym (tzw. samokonserwacja lub inertacja). Rolę silosu gazoszczelnego mogą tu z powodzeniem pełnić rękawy foliowe lub tez szczelnie zamknięte worki foliowe.

Przechowywana w postaci wilgotnej ziarno kukurydzy zachowuje wszystkie swoje wartości odżywcze (wartość energetyczna, białkowa, witaminy, związki mineralne, karoten), a często jej wartość jest nawet wyższa niż w stanie suchym. Większa kwasowość paszy ma dobroczynny wpływ na przewód pokarmowy zwierząt. Stosowanie wilgotnych pasz znacząco ogranicza też zapylenie, polepszając dobrostan zwierząt i warunki pracy w chlewni. Najważniejsze są jednak zyski ekonomiczne. Wg obliczeń francuskich przechowywanie kukurydzy w postaci wilgotnej pozwala zmniejszyć koszt wytworzenia 1 tony paszy dla trzody chlewnej o ok. 10 Euro, co w ostatecznym rachunku zmniejsza koszty żywienia trzody o 6%. Można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że w warunkach polskich oszczędności mogą być nawet dwukrotnie większe, ponieważ koszty suszenia są u nas większe.

CCM – wartościowa pasza dla świń

Wykonując omłot kukurydzy kombajnem, zamiast czystego ziarna, lepiej zbierać ziarno razem z częścią rdzeni, uzyskując mieszaninę, w której zawartość włókna wynosi około 6%. Taka pasza po rozdrobnieniu i zakiszeniu nosi nazwę CCM (corn-cob-mix) i jest dużo bardziej przydatna do żywienia trzody chlewnej niż czyste ziarno. Podobną do CCM paszę uzyskać można z kolb właściwych, po oczyszczeniu ich z liści, rozdrobnieniu i zakiszeniu (CCM-II). Wartość ich jest nieco niższa, ale w przeliczeniu na porównywalną wilgotność odpowiada ziarnu jęczmienia, zaś wydajnością z hektara o 60-80% przewyższa to zboże. W porównaniu do CCM jest bardziej zmienna na skutek szerszego zakresu wilgotności i różnej dokładności oczyszczenia z liści okrywowych. Kolby kukurydzy zbierane razem z liśćmi okrywowymi (CCM-III) stanowią natomiast doskonałą paszę treściwą dla wysokoprodukcyjnych krów mlecznych lub opasów. Ten sposób zbioru jest bardzo szybki i efektywny, a dobrze rozdrobniona sieczka kisi się doskonale w każdym silosie. Sieczka z kolb jest także dobrą paszą dla trzody chlewnej, ale traktowana powinna być raczej jako dodatek, a nie podstawa żywienia. Wartością paszową przypomina owies (w przeliczeniu na taką samą wilgotność), ale wydajności kolb z hektara jest najczęściej 2 razy wyższa niż ziarna owsa.

Tabela 2. Parametry kiszonek dla świń uzyskanych z ziarna i kolb kukurydzy

Rodzaj paszy

Wilgot-ność w %

Możliwy plon w t/ha *

Wartość plonu MJ/kg

Plon energii MJ/ha

Liczba tuczników wyżywionych z 1 ha**

Burak pastewny

86

988

1.7

167960

48.0

Ziemniak

78

448

2.6

116480

33.3

Kukurydza wilgotna

30

125

10.9

136250

38.9

Kukurydza CCM-I

35

150

10

150000

42.9

Kukurydza CCM-II

40

170

8.5

144500

41.3

Kukurydza CCM-III

50

190

6

114000

32.6

Kukurydza ziarno

12

103

14

144200

41.2

Pszenica – ziarno

12

100

13.8

138000

39.4

Pszenżyto oz. – ziarno

12

95

13.8

131100

37.5

Jęczmień jary – ziarno

12

67

12.7

85090

24.3

*- poziom plonów uzyskanych w doświadczeniach PDO w roku 2009
** – 3500 MJ na opas 1 sztuki

Jak przekonują dane z tabeli 2, kukurydzę pod względem wydajności jednostek energetycznych z hektara przewyższyć mogą tylko buraki pastewne (typu poli-past), ale z wielu względów zainteresowanie rolników ich uprawą jest coraz mniejsze. Przy dobrym plonowaniu jeden hektar kukurydzy pozwala wyżywić ponad 40 tuczników. Wprawdzie niewiele gorsze wyniki w tabeli uzyskano dla pszenicy ozimej czy pszenżyta ozimego, ale jak wiadomo praktykom uzyskanie plonów tych zbóż na poziomie 100 kwintali jest znacznie trudniejsze niż w kukurydzy (zwłaszcza na średnich czy lżejszych glebach).

W praktyce zarówno mieszanka ziarna i rdzeni zebrana kombajnem i zakiszona po rozdrobnieniu, jak też śruta uzyskana z zbieranych w całości kolb kukurydzy (bez liści okrywowych – koszulek) i poddanych procesowi kiszenia, nazywane są CCM i cenione jako szczególnie wartościowa pasza dla tuczników i macior. Zbierając CCM uzyskuje się plony o 10-20% wyższe niż przy zbiorze samego ziarna. Ponadto zmniejsza się ryzyko związane ze złym dojrzewaniem kolb. Przy wilgotności ziarna powyżej 40% nie można młócić, natomiast zbiór całych kolb przebiega bez większych strat. Zbiór jest więc mniej uzależniony od warunków pogodowych panujących w okresie jesieni i jest o 7 do 10 dni wcześniejszy od zbioru na ziarno. Dzięki temu uprawa kukurydzy na CCM jest szczególnie wskazana na terenach północnych.

W żywieniu tuczników CCM może całkowicie zastąpić ziarno zboża w dawce pokarmowej, jednak za optymalny uważa się 50-60% jego udział. Brakujące białko, składniki mineralne i witaminy należy uzupełnić koncentratem białkowym i premiksem.

Źródło: FERMA ŚWIŃ i DROBIU 2010
Autor: prof. dr hab. Tadeusz Michalski – Katedra Uprawy Roli i Roślin – Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *