Zaburzenia okresu poporodowego u krów

Okres poporodowy (puerperium) to czas od zakończenia porodu, czyli wyparcia łożyska do stanu przedciążowego. W okresie tym następują fizjologiczne zjawiska takie jak zwijanie się macicy (inwolucja), wchłonięcie lub wydalenie lochii poporodowych, rozpad komórek błony doczesnowej i regeneracja uszkodzonej błony śluzowej macicy , kurczenie się naczyń krwionośnych macicy, zamknięcie się szyjki macicy, zanik obrzęku sromu. Wiązadła krzyżowo-biodrowe ulegają skróceniu i odzyskują swoje napięcie.

Ciałko żółte ciążowe ulega regresji i dochodzi do wznowienia cyklonicznej aktywności jajników. Objawem tego jest pierwsze wystąpienie rui po porodzie ok. 3-4 tygodnia, ale jest to zwykle ruja krótka, ze słabymi objawami zewnętrznymi. Jest to bardzo ważny okres w cyklu rozrodczym każdej samicy. Jakość jego przebiegu decyduje o czasie zajścia w ciążę i płodności. Okres poporodowy jest częścią składową okresu międzyciążowego, który u krów wynosi ok. 90 – 110 dni.

Prawidłowo przebiegający okres puerperium przyczynia się do skrócenia okresu międzyciążowego co poprawia wskaźniki płodności stada. Jednym z głównych zaburzeń omawianego okresu jest opóźnione zwijanie się macicy i atonia macicy po porodzie zwana również poporodowym bezwładem macicy. Stan ten związany jest najczęściej z przebytym ciężkim porodem i zatrzymaniem błon płodowych.

Ciężki poród powoduje zwiotczenie mięśniówki gładkiej ściany macicy i spowolnienie jej kurczliwości do atonii włącznie. Zaburzenia kurczliwości macicy prowadzą do zalegania w jamie macicy lochii poporodowych co w konsekwencji prowadzi do powikłań w postaci śluzowo-ropnego i przewlekłego ropnego zapalenia błony śluzowej macicy aż do ropomacicza lub posokowatego zapalenia z uogólnieniem się procesu chorobowego czyli sepsy. Fizjologiczny czas zwijania się macic u krów powinien wynosić ok. 20-30 dni.

Do omawianego stanu przyczynić się również może tzw. ciałko żółte ciążowe-przetrwałe, które z różnych przyczyn wykazuje wydłużoną aktywność lutealną ponad okres fizjologiczny. Koniec prawidłowego zwijania się macicy stwarza możliwości rozpoczęcia funkcji jajników i wystąpienia cyklu jajnikowego co doprowadza do pojawienia się rui, owulacji i zapłodnienia. Różne formy nieprawidłowej funkcji jajników w tym okresie przyczyniają się do niepłodności samic.

Do najczęściej występujących zaburzeń funkcji jajników w okresie poporodowym zaliczamy acyklię lub brak czynności jajników, obecność torbieli jajnikowych i obecność ciałek żółtych przetrwałych lub rzekomo ciążowych. Oprócz wymienionych zaburzeń układu rozrodczego w okresie poporodowym dużym problemem jest również porażenie poporodowe.

Zjawisko to występuje głównie u krów wysokomlecznych i starszych w ciągu 24-72 godzin po fizjologicznym porodzie i nie właściwie żywionych w okresie zasuszenia. Czynnikami bezpośrednimi, wyzwalającymi to schorzenie są zaburzenia w gospodarce mineralnej ustroju powodujące zmianę stosunku ilościowego wapnia, fosforu i magnezu we krwi.

Charakterystycznymi objawami porażenia poporodowego jest zaleganie zwierzęcia, obniżenie ciepłoty wewnętrznej i zewnętrznej ciała, porażenie wiotkie kończyn, mięśni krtani, języka i odbytu. Typowym objawem jest utrata świadomości do stanu śpiączki włącznie. Krowa leży wtedy na mostku z szyją wygiętą esowato i przyłożoną do klatki piersiowej.

Prof. Jan Twardoń, lek. wet. Joanna Polańska, lek. wet. Maciej Bednarski
Wydział Medycyny Weterynaryjnej, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *